S這wia雟ki katolicyzm ksi璠za Huszny


Dzia造   Wyszukaj

Spis tre軼i:
Ksi康z pi連udczyk kontra biskup endek
G這s Ziemowida z D帳rowy G鏎niczej
Agent Pi連udskiego
Nie burzy starego domu, dop鏦i nowy niegotowy

*

W okresie XX-lecia mi璠zywojennego funkcjonowa造 trzy od豉my tzw. polskiego ko軼io豉 narodowego: mariawici, polskokatolicy oraz Ko軼i馧 Polski ksi璠za Huszno. Tw鏎c tego ostatniego by charyzmatyczny i barwny kaznodzieja ludowy, kt鏎y w Zag喚biu D帳rowskim w鈔鏚 polskich robotnik闚 stworzy nader oryginaln wsp鏊not polskiego katolicyzmu na bazie s這wia雟twa i praindoeuropeizmu.

Dzieje tego ko軼io豉 w spos鏏 wyj徠kowy splot造 si z II RP: Wsp鏊nota Huszny powsta豉 w listopadzie 1918 a zako鎍zy豉 si w czerwcu 1939, wraz z jego 鄉ierci. W wymiarze politycznym ko軼i馧 zwi您any by z pi連udczykami. W鈔鏚 jego zasad doktrynalnych wyr騜nia造 si wi璚 idee solidaryzmu spo貫cznego oraz mesjanizmu polskiego.

Cho w II RP ko軼i馧 Huszny by bezwzgl璠nie t瘼iony i wyklinany, stanowi on zapowied p騧niejszych zmian w samym katolicyzmie. Z tych wzgl璠闚, w setn rocznic powo豉nia II RP, warto przybli篡 ten najbardziej charakterystyczny wytw鏎 religijny II RP.

Ksi康z pi連udczyk kontra biskup endek

Huszno urodzi si w 1892 we wsi Goleniowy w rodzinie ch這pskiej. Co ciekawe to w豉郾ie w tej wsi pod Szczekocinami dwie軼ie lat wcze郾iej powsta這 pierwsze dzie這 polskiego mesjanizmu: Psalmodia polska Wespazjana Kochowskiego.

Podstawowym pod這瞠m jego konfliktu w ko軼iele by豉 r騜nica pogl康闚 politycznych. Huszno by zdecydowanym pi連udczykiem, za jego zwierzchnik, biskup kielecki Augustyn υsi雟ki, najbardziej wojuj帷ym przeciwnikiem Pi連udskiego (w 1935 polskie MSZ za膨da這 od papie瘸 odwo豉nia biskupa υsi雟kiego ze stanowiska). W 1917 Huszno opublikowa esej Syn cz這wieczy, w kt鏎ym domaga si chrze軼ija雟twa zaanga穎wanego na rzecz ubogich.

Pocz徠ek niezale積ej dzia豉lno軼i Huszny wi捫e si z Mstyczowem w 鈍i皻okrzyskiej gminie S璠zisz闚. Dosz這 w niej do zatargu parafian z proboszczem o zarz康 maj徠kiem ko軼ielnym, w efekcie czego biskup υsi雟ki na這篡 na wiosk interdykt. Pozbawionej pos逝gi religijnej wsi ksi康z Huszno zaproponowa opiek duszpastersk. W listopadzie 1918 parafianie Mstyczowa podj瘭i uchwa喚 sprzeciwiaj帷 si „starym formom despotyzmu i absolutyzmu" w ko軼iele, powo逝j帷 jednocze郾ie na stanowisko proboszcza ksi璠za Huszn. Podstaw ich dzia豉 by fakt, 瞠 w Mstyczowie to parafianie sfinansowali postawienie w roku 1908 nowego ko軼io豉, kt鏎y przez dziesi耩 lat nie doczeka si formalnej konsekracji.

W 1919 „jako proboszcz republikanin, z woli ludu wybrany" publikuje O ko軼iele demokratycznym, gdzie pisze: „Wszelka w豉dza sprawiedliwa bierze sw鎩 pocz徠ek z woli narodu. Wola narodu 鈍iadomego swej godno軼i, si造 i powo豉nia jest wol Boga. Z woli wi璚 takiego narodu powo豉na w豉dza jest w豉dz od Boga (...) Dro窺za nam jest religia ni despotyczna w豉dza przyw鏚c闚 ko軼io豉 i ko軼io堯w, a 瞠 powaga tej w豉dzy zbankrutowa豉, nie chcemy, aby w jej 郵ady posz豉 religia" (s. 9). 30 marca 1919 w organie pi連udczyk闚 „Rz康 i wojsko" ukaza豉 si pozytywna recenzja owej ksi捫eczki. Inni jednak byli mniej przychylni. Rozp皻a豉 si burza. Powo逝j帷 si na ustaw carsk z 1906 r. ministerstwo wyzna nakaza這 przekazanie ko軼io豉 biskupowi υsi雟kiemu. Mstyczowianie postanowili jednak czynnie broni ko軼io豉. W efekcie, tu przed wigili roku 1919 „ca造 batalion wojska i milicji spieszy na pogrom Mstyczowa, rozkazy brzmia造: ks. Huszn aresztowa, do ludu w razie oporu strzela" (Robotnik, 24 XII 1919). Awantura zako鎍zy豉 si ekskomunik watyka雟k oraz uwi瞛ieniem ksi璠za Huszny w oparciu o carski kodeks karny. By to najmroczniejszy okres ca貫j II RP — kiedy przygotowywano si do inwazji bolszewickiej na Polsk. Po zwyci瘰kiej bitwie warszawskiej, Huszno zosta uwolniony wskutek interwencji marsza趾a Pi連udskiego.

Wkr鏒ce p騧niej, 17 listopada 1920 pose PPS Kazimierz Czapi雟ki przedstawi spraw na forum sejmu: „Ot騜 mam przed sob akt oskar瞠nia w sprawie ks. Huszny, cz這wieka, kt鏎y przez 10 miesi璚y siedzia w wi瞛ieniu (...) Czytamy z uwag i dowiadujemy si przede wszystkim, 瞠 to ksi康z biskup υsi雟ki poleca ks. Huszn 豉skawym wzgl璠om prokuratorii, jako heretyka; ten sam ks. biskup υsi雟ki, kt鏎y zamyka drzwi 鈍i徠yni kieleckiej przed legionistami, wkraczaj帷ymi z Galicji do Kr鏊estwa; ten sam biskup υsi雟ki, kt鏎y powstania polskie nazywa »篡dowskimi«, ten sam, kt鏎y w roku 1917 o鈍iadczy w swoim ok鏊niku, 瞠 nie rozgrzeszy ani cz這nka P.O.W., ani cz這nkini Ligi Kobiet, ani nawet prenumerator闚 »Piasta«. (...) Czytamy dalej akt oskar瞠nia i dowiadujemy si, 瞠 ks. Huszno pope軟i zbrodni wielk. Wprawdzie nikogo nie okrad, nikogo nie zamordowa, nie obrazi, nikogo nie uderzy, bro Bo瞠, ale napisa heretyck broszur: Ko軼i馧 demokratyczny, w kt鏎ej powiedzia, 瞠 nale篡to軼i ko軼ielne powinny by mniejsze i Ko軼i馧 powinien by w ten spos鏏 zorganizowany, aby ksi篹a byli przez gminy wybierani."

G這s Ziemowida z D帳rowy G鏎niczej

W roku 1923 Huszno organizuje w D帳rowie G鏎niczej niezale積 wsp鏊not „ko軼io豉 polskiego". Uda這 mu si zebra kilka tysi璚y wiernych w D帳rowie G鏎niczej, Go這nogu i Strzemieszycach. Tutaj w豉郾ie, w鈔鏚 polskich g鏎nik闚 Zag喚bia D帳rowskiego, tworzy s這wia雟ki katolicyzm, kt鏎ego organem sta si tygodnik G這s Ziemowida, wydawany w nak豉dzie ok. 10 tys. egz. Jego dzia豉lno嗆 w D帳rowie zosta豉 sportretowana przez Juliusza Kaden-Bandrowskiego w powie軼i Czarne skrzyd豉, opowiadaj帷ej o losach g鏎nik闚 pracuj帷ych w Zag喚biu D帳rowskim.



Msze pod Grusz ks. Huszny gromadzi造 t逝my wiernych. W oddali wida k徠yn Ziemowida ze s這necznym symbolem

Protestancka koncentracja na Biblii doprowadzi豉 do wy這nienia si krytycznych studi闚 biblijnych, kt鏎e wyeksponowa造 liczne sprzeczno軼i oraz pokrewie雟two opisu do wielu bardzo r騜nych mit闚. Wiek ca造 od og這szenia teorii ewolucji zaj窸o Ko軼io這wi katolickiemu uznanie, 瞠 opis stworzenia 鈍iata wyra瘸 prawdy za pomoc metafory a nie opisu dos這wnego. U progu rozwoju religioznawstwa, ksi康z Huszno domaga si tego samego do opisu zbawienia. Wed逝g Huszny historia zbawienia nie rozpocz窸a si dwa tysi帷e lat temu, lecz kilkana軼ie tysi璚y lat temu — wraz z nasz cywilizacj. Wszystkie religie, kt鏎e w swej istocie s takie same, to r騜ne uj璚ia tej samej historii 鈍i皻ej. Huszno uznaje, 瞠 zachowywanie przez tysi帷lecia tych samych wierze w coraz to nowych aktualizacjach i nowych syntezach kulturowych, jest 鈍iadectwem ich bosko軼i, sakralno軼i. Jezus chodzi po ziemi, ale na pocz徠ku naszej obecnej cywilizacji. Odt康 w r騜nych kulturach jego historia opowiadana jest stale na nowo, z r騜nymi detalami, ale z zachowaniem istoty. Powstanie chrze軼ija雟twa by這 wydarzeniem epokowym, gdy stanowi ono wyj徠kow syntez tych starych mit闚, „wiedzy tajemnej, wiedzy Bo瞠j, pod zas這n symboli". Dzi瘯i katolicyzmowi jeste鄉y coraz bli瞠j zrozumienia „dobrej nowiny". Gdy zrozumiemy ewangeli, zbudujemy 鈍iat wolny od niewolnictwa, wyzysku, g這du i wojen. Tysi帷letnie Kr鏊estwo Bo瞠.

Ono oczywi軼ie upadnie, gdy taka jest naturalna kolej rzeczy. Bo 鈍iat to wielkie kolisko. Druga teza dogmatyczna jego wyznania g這si ide ko豉 鈍iata, kt鏎a permanentnie jest opisywana jako rzekomo hinduska, cho Huszno uzasadnia j odwo豉niem do Biblii a nie Wed. W Ksi璠ze Eklezjasty zwanego te Koheletem czytamy:
„B鏬 uczyni wszystko pi瘯nie w swoim czasie,
da ludziom nawet wyobra瞠nie o dziejach 鈍iata (...)
To co jest, ju by這,
a to, co ma by kiedy, ju jest;
B鏬 przywraca to, co przemin窸o" (3,11,15)

W kulturze zachodniej Ksi璕a Koheleta zosta豉 zdeformowana od samego pocz徠ku - postrzegamy j przez s豉wetny cytat „marno嗆 nad marno軼iami i wszystko marno嗆", co jest wy陰cznie pok這siem b喚du 豉ci雟kiego przek豉du: w oryginale jest hebrajskie s這wo hewel, kt鏎e zosta這 nie tyle przet逝maczone, co zinterpretowane jako vanitas, tymczasem, jak wskazuje prof. Daniel C. Fredericks, biblista z Belhaven University: „biblijne znaczenie s這wa hewel to 'tymczasowy', na co Eklezjasta k豉dzie g堯wny nacisk i co odnosi si do przej軼iowego aspektu rzeczywisto軼i" (Coping with Transience: Ecclesiastes on Brevity in Life). W ten to spos鏏 z przemijalno軼i 鈍iata, kt鏎a jest esencj Ksi璕i Koheleta, zrobiono jego bezwarto軼iowo嗆. Przemijalno嗆 wcale nie oznacza marno軼i. W po陰czeniu z ko這wo軼i czasu z rozdzia逝 3, zawiera natomiast ide cykliczno軼i 鈍iata.

Za symbol ko豉 historii uwa瘸li swastyk. Wedle obiegowych teorii swastyka to symbol szcz窷cia staro篡tnych Indii, kt鏎y zosta przyw豉szczony przez nazist闚. W istocie swastyka to jeden z najstarszych symboli praindoeuropejskich. Zwolennicy Huszny uwa瘸li, 瞠 jest to najstarszy symbol prapolski, kt鏎y zwali zwi捫nic, uwa瘸j帷 j za symbol pokoju mi璠zy narodami. Archeologia wskazuje, 瞠 obecny jest u nas od tysi璚y lat. Niewiele os鏏 dzi wie, 瞠 swastyka to jeden z najcz瘰tszych symboli wyst瘼uj帷y na ...polskich pisankach w badaniach etnograficznych. Ka盥y tekst swojego kazania Huszno rozpoczyna od swastyki.



Obecnie, w dobie zupe軟ej zapa軼i etycznej, pisa w 1925, jeste鄉y na granicy dw鏂h epok, wielka wojna „w trzasku samolot闚 bojowych i dymie gaz闚 truj帷ych" przyniesie koniec 鈍iata starego i narodziny nowego. Niebo, piek這 i czy軼iec to kwestie jak najbardziej realne — jako r騜ne stany i etapy naszego 鈍iata, kt鏎ym dziejow dynamik nadaj nasze grzechy: „Czy嗆ca nie nale篡 szuka gdzie w za鈍iatach, bo go mamy tu na ziemi, a nasze cia豉 i warunki 篡cia s tym i kot豉mi, w kt鏎ych duch nasz cierpi. Kiedy wi璚 dajemy ja軛u積 biednym, nawiedzamy wi篥ni闚, ratujemy chorych, pocieszamy strapionych, bronimy pokrzywdzonych to bezpo鈔ednio ratujemy i wspieramy dusze w czy嗆cu cierpi帷e. A walcz帷 z lud幟i z造mi: wyzyskiwaczami, z這dziejami, bandytami, fa連zywymi, walczymy z duchami z造mi czyli diab豉mi" (G這s Ziemowida, nr 7/1925).

Droga do nowego 鈍iata prowadzi poprzez upowszechnienie w豉sno軼i, powszechne uw豉szczenie. Robotnicy powinni zosta wsp馧w豉軼icielami przedsi瑿iorstw w kt鏎ych pracuj. „Niech robotnik wie, co zarabia kopalnia, niech si poczuje wsp馧w豉軼icielem kopalni, niech b璠zie zainteresowany w pomy郵nym rozwoju przedsi瑿iorstwa, a czynem tym zlikwidujemy komunizm na ziemiach polskich, usuniemy n璠z i bezrobocie" (G這s Ziemowida, 12/1925).


Rzeczpospolita wszystkich narod闚

Sarmacka Rzeczpospolita, kt鏎a by豉 tw鏎cz oaz wolnej my郵i i pokoju w Europie jest zapowiedzi przysz貫j Rzeczpospolitej, kt鏎a dopiero nadejdzie. Jest ona tak瞠 鈍iadectwem szczeg鏊nego pos豉nnictwa cywilizacyjnego Polski.

Katolicyzm polski jest swoistym splotem wyznania 豉ci雟kiego z wierzeniami s這wia雟kimi. Huszno doprowadzi ten proces do ko鎍a. Stwierdzi, 瞠 spo鈔鏚 wszystkich religii poga雟kich, akurat w Polsce imi naczelnego boga przedchrze軼ija雟kiego jest to窺ame z imieniem Chrystusa: b鏬 dawnych Polak闚 to Jessa, zapisywany te jako Jasza, z kolei imi Chrystusa w j瞛yku aramejskim to Jeszu, za w hinduskim: Issa. Wedy zatem i kultura polska mog by bardzo pomocne w lepszym zrozumieniu katolicyzmu, jako prareligii naszej cywilizacji.

Mit polski, kt鏎y g這si Huszno, przedstawi w tek軼ie Tajemnica Polski:

„Zaiste, Polska to wielka rzecz! Nikt sobie sprawy dzisiaj nie zdaje z tego, czym jest Polska. Nauka, wzgl璠nie historia wie o Polsce bardzo ma這. Znamy zaledwie co nieco jej dzieje od Mieszka I, od czasu przyj璚ia chrze軼ija雟twa rzymskiego. Jest to skromny okres czasu, bo nie przekraczaj帷y 1000 lat. O tym co by這 przedtem, czym by豉 Polska przed on historyczn dat zgo豉 nic, albo prawie nic nie wiemy. Legendy tylko m闚i nam o Pia軼ie i Ziemowidzie o Popielu, Kraku, Wandzie, Lechu, kt鏎e to postacie najnowsza krytyka historyczna s逝sznie w poczet postaci mitologicznych, lecz nie historycznych, zaliczy豉. O tym, czym by豉 Polska przed dwoma, trzema, sze軼iu tysi帷ami lat i wi璚ej, nic zgo豉 nie wiemy. To jest tajemnica. O tej przeto tajemnicy chcieliby鄉y m闚i.

Wiara w dziwne, a nawet boskie pos豉nnictwo Polski zawsze nurtowa豉 w naszym spo貫cze雟twie. Pierwsz wyra幡 wzmiank w naszej literaturze spotykamy u Wespazjana Kochowskiego w jego Psalmodii, gdzie wypowiada zdanie, i Polacy s tym narodem, w kt鏎ym powtarza si historia 鈍i皻a, historia Izraela. Tego rodzaju wiara widocznie nie by豉 nowa, co mo積a wnioskowa nawet z proroczych kaza ks. Skargi, kt鏎e nie s niczym innym, jak tylko powt鏎zeniem kaza Jeremiasza, Izajasza i innych prorok闚.

Wiara ta natchn窸a te naszych mesjanist闚 polskich duchem proroczym o boskiej chwale i zmartwychwstaniu Polski duchowej. Ta te wiara kaza豉 Mickiewiczowi i S這wackiemu w swych prelekcjach paryskich i utworach poetyckich zwr鏂i uwag na S這wia雟zczyzn przedhistoryczn, jej wiar, mity i kultur duchow. Tej wiary naszych wieszcz闚 i my si dzisiaj nie wstydzimy i nie wypieramy, aczkolwiek jeste鄉y pewni tego, 瞠 wielu spo鈔鏚 naszych rodak闚 z pob豉磧iwym u鄉iechem t nasz wiar traktowa b璠zie. Wiemy dobrze, i ludzie uczeni tej miary co prof. Brckner nas nigdy nie zrozumiej, je瞠li m鏬 taki uczony w dzie趾u swym Mitologia polska po d逝giem szperaniu przyj嗆 do wniosku, 瞠 Polacy nie mieli nawet swej mitologii, 瞠 podanie o cudownym rozmno瞠niu chleba w domu Piasta ma podk豉d czysto ekonomiczny i 瞠 te podanie zrodzi這 si w umy郵e ch這pa, wiecznie boj帷ego si g這du, to o takich uczonych mo瞠my powiedzie, 瞠 maj oczy, ale nie widz, maj nauk, ale brak im ducha wyczuwania prawdy. Podobni oni s do dzieci, kt鏎e znaj litery, ale czyta nie mog.

My, przyjmuj帷 wiar naszych mesjanist闚 polskich w boskie pos豉nnictwo Polski, nic chcemy poprzesta na samym intuicyjnym odczuciu, ale spodziewamy si znale潭 potwierdzenie tej wiary w pismach 鈍. i staro篡tnych podaniach religijnych. Aby dociec prawdy, trzeba i嗆 w my郵 s堯w Chrystusa zmartwychwsta貫go, kt鏎y m闚i uczniom swoim: scrutamini scripturas — badajcie pisma! Albowiem w nich znajdziemy potwierdzenie tej prawdy, kt鏎 dzisiaj w Duchu Bo篡m Ko軼i馧 Polski g這si. I to jest rola uczonych, kt鏎zy maj dost瘼 do starych bibliotek na tabliczkach kamiennych czy ceglanych pisanych, kt鏎zy znaj j瞛yki staro篡tne i najstaro篡tniejsze, jak palijski j瞛yk 鈍i皻y.

My, nie maj帷 dost瘼u do tych boskich 廝鏚e; a maj帷 tylko Ducha odczucia tych Prawd odwiecznych i odpisy czyli komentarze Pisma 鈍. w naszych podaniach biblijnych i mitologicznych, na podstawie tych dwu 鈍iadectw twierdzimy z ca陰 stanowczo軼i, 瞠 ludy Europy i Azji s potomstwem tych dwunastu pokole Izraela, kt鏎e przyj窸y Prawd Bo膨 w starym 鈍iecie w przeciwie雟twie do innych lud闚 barbarzy雟kich i dzikich, kt鏎e ni wzgardzi造.

Twierdzimy, i S這wianie, wzgl璠nie Polacy s tym wybranym pokoleniem Judy, kt鏎e daje zbawienie 鈍iatu.

Twierdzimy, i Polska jest tym krajem, w kt鏎ym rozpoczyna si on spis ludno軼i, w kt鏎ym najpierw jest g這szona dobra nowina o Kr鏊estwie Bo篡m.

Twierdzimy, i chrze軼ija雟two jest nasz rodzim polsk wiar, tylko spaczon przez ksi捫徠 ko軼io豉 rzymskiego, kt鏎zy s naszymi bra熤i Idumejczykami, potomkami 豉komego i brutalnego Ezawa, kt鏎y sprzeda pierworodztwo swoje za misk soczewicy i tylko si陰 brutaln trzyma si dzisiaj przy w豉dzy. Ko軼i馧 Polski, Ko軼i馧 Ojca Polak闚, Eli Lach闚 (kt鏎ego czcz mahometanie pod imieniem Allacha, a 篡dzi pod imieniem Ellochim).

Polacy i w og鏊e S這wianie, przyjmuj帷 to nowoczesne chrze軼ija雟two drog przez Rzym i Bizancjum nie przyj瘭i zasadniczo nic nowego, bo wszystko to od wiek闚 mieli. Przyj瘭i stary sw鎩 w豉sny obraz tylko zeszpecony i w nowej ramie, w nowym charakterze, bo ci co byli niegdy mistrzami teraz byli uczniami, ci co byli niegdy panami Rzymu i Bizancjum, dzi wzi瘭i na si rol s逝gi i uczni. Mimo to jednak wiara w Polsce nie wygas豉 nigdy w jej boskie pos豉nnictwo.

Twierdzenia powy窺ze o鄉ielamy si uzasadni nawet Pismem 鈍. Wszystkie mitologie 鈍iata zasadniczo si mi璠zy sob niewiele r騜ni. R騜nica polega na wielo軼i i jako軼i symboli oraz imion Boga.

Co do imienia Jezus, kt鏎ego znaczenie nasze katechizmy t逝macz s這wem Zbawca, nie mamy nic przeciwko temu, tylko pochodzenie tego s這wa odnoszone do 2000 lat uwa瘸my za b喚dne. Bo imi to jest tak stare, jak 鈍iat. I genezy jego nie w Palestynie 篡dowskiej szuka nale篡, kt鏎a jest tylko cieniem prawdziwej Ziemi Obiecanej, ziemi kap豉雟kiej, ale w dawnej s這wia雟zczy幡ie. Ju D逝gosz nasz na czo這 Olimpu staro篡tnych Polak闚 — pogan wysuwa Boga Jesse, Jassa, kt鏎ego nazywano Lado, kt鏎y to wyraz znaczy tyle co Chrystus. Od tego to wyrazu pochodzi w豉dza, w豉dam, w豉dca, kr鏊, pomazaniec a r闚noznaczne z nim jest: Chrystus. W wypad這 i zosta這 Lado podobnie jak przy W豉dys豉wie przet逝maczonym na 豉cin mamy Ladislaus. Wo豉cz od Jesse b璠zie Jessu czyli rosyjskie Issu, polskie Jezu. U staro篡tnych German闚 obok Thonara (gromow豉dcy) czczono r闚nie bohatera Zbawc Hezusa. 疾 kult imienia Jezus jest stary jak 鈍iat, dowodzi tego ca造 szereg cytat, przytoczonych przez Andrzeja Niemojewskiego (B鏬 Jezus, str. 124). My, z braku miejsca, na tym poprzestaniemy i zaznaczamy, 瞠 najdro窺ze imi 'Jezus' bli窺ze jest nam Polakom ni Rzymianom, Grekom czy 砰dom. Z imieniem tym sta這 si co podobnego jak z obrazem, kt鏎y wywieziony z Polski, po latach w nowej ramie powraca.

Kto wi璚 od kogo przyj掖 chrze軼ija雟two? Czy my od Grek闚 i Rzymian czy Rzymianie i Grecy od nas? Jak nie m這dszy starszego rodzi, ale starszy m這dszego, tak i nie my Polacy starsi w kulcie Jezusa przyj瘭i od Rzymian, ale Rzymianie od nas przyj瘭i chrze軼ija雟two.

Dalej, Pismo 鈍., opisuj帷 pocz徠ki ko軼io豉 Ramy, ko軼io豉 Chrystusowego powiada, 瞠 krajem, w kt鏎ym ta nauka o zbli瘸j帷ym si Kr鏊estwie Bo篡m by豉 po raz pierwszy g這szona by豉 Barsaba (Rdz 21,31: miejsce przymierza Abrahama i Abimelecha). Z Barsaby te w璠ruje stary Jakub do Egiptu. W kraju starosty Cyryna czy Syrena czyniony jest pierwszy spis ludzko軼i na rozkaz cesarza Augusta tj. Boga. Z pisma te wiemy, 瞠 w Bet lehem albo w bet lehiw Chrystus si rodzi w n璠znej szopie. Wszystkie te daty i nazwy wcale nie dadz si przystosowa do tej azjatyckiej Palestyny i historia fakt闚 tych wcale nie zna. Dadz si jednak najlepiej przystosowa do Polski wsp馧czesnej i przedhistorycznej, je瞠li uwzgl璠nimy prawo wiecznych powrot闚.

Bar'Saba znaczy Syna Lwa, Syna Judy, Syna Kr鏊a, Syna Bo瞠go. Wyraz ten czytany w dialekcie S這wian wschodnich brzmi War Sawa albo War szawa jak Babel="Wawel; Bazyli=Wasyl" itd., kt鏎a to nazwa rozci庵a si na ca造 kraj, kt鏎ego jest stolic.

God這 stolicy jest god貫m kraju ca貫go. God貫m naszej stolicy jest Syrena, symbol tego Syna Bo瞠go i jego ko軼io豉. Dzier篡 ona podobnie jak Micha Archanio, Krak, 鈍. Pawe w jednej r璚e tarcz symbol wiary i nauki, a w drugiej miecz — symbol S這wa Bo瞠go, kt鏎ym gromi nieprzyjaci馧 Boga i ludzko軼i.

Syren wyobra瘸my w postaci p馧 ryby, p馧 niewiasty. To zestawienie wyobra瘸 po陰czenie dw鏂h natur w Chrystusie: boskiej i ludzkiej. Ryba znaczy Chrystusa jako cz這wieka, a niewiasta — Chrystusa jako Boga. S這wo Syrena w innych dialektach wymawiamy Cyrena, Kirena, Cyrus novus, Kore novus, co si wyk豉da - nowy Kr鏊-Duch.

R闚nie Betlehem Judzkie mo瞠my odnie嗆 do Polski, je瞠li si璕niemy do 廝鏚這s這wu Bet lehiw, co znaczy dom Polak闚, Polsk.

Tak wi璚 Polska, to wielka rzecz! Polska, kt鏎 my budujemy, nie zginie i b璠zie ona Ko軼io貫m pa雟twem ludzko軼i i Rzeczpospolit wszystkich narod闚."

Tezy o zwi您ku Polski z dziejami starotestamentowymi nie by造 nowe. Ju w XI w. francuski rabbi Salomon de Troyes zwany Raszi, do dzi uznawany za czo這wy autorytet w鈔鏚 komentator闚 Biblii i Talmudu, pisa, 瞠 biblijny Elkosz, sk康 pochodzi prorok Nahum, kt鏎y opisa podb鎩 Niniwy przez Babilon, to w istocie polski Olkusz.

Agent Pi連udskiego

Potrzeba by這 zamachu majowego, by Ko軼i馧 Polski Huszny zosta zalegalizowany. „Do czego zmierza rz康 Pi連udskiego wskazuje dosy wyra幡ie ulegalizowanie nowej sekty ks. Huszny" — grzmi na pierwszej stronie wydawana w dalekiej Brazylii gazeta „Lud" z 12 stycznia 1927. Narodowa „Gazeta Szamotulska" w tek軼ie Marsza貫k Pi連udski patronem ko軼io豉 narodowego? (7.8.1926) wytyka, 瞠 gazety pi連udczykowskie domagaj si zr闚nania praw ko軼io豉 narodowego z rzymskokatolickim, a Huszna swoj dzia豉lno嗆 por闚nuje do Pi連udskiego: „dzie這 odrodzenia narodu, zapocz徠kowane duchowo przez ks. Huszn, a spo貫cznie przez J霩efa Pi連udskiego" (G這s Ziemowida). W istocie bowiem teologia ko軼io豉 polskiego wpisywa豉 si w teologi polityczn Pi連udskiego.

G堯wne jego idee polityczne — mesjanizm oraz prometeizm. Mesjanizm d捫y do budowy silnej Europy 字odkowej pod przewodnictwem Polski poprzez Intermarium, jako r闚nowag przed presj Rosji i Niemiec. Prometeizm Pi連udskiego z kolei zorientowany by g堯wnie na przemiany niepodleg這軼iowe narod闚 Kaukazu, czyli drugiego kluczowego bufora europejskiej geopolityki.

Zamach majowy zosta przez G這s Ziemowida powitany z wielkim entuzjazmem i nadziej: „Polska od wiek闚 by豉 krajem rycerskim, jej wielcy kr鏊owie byli rycerzami i dzisiaj Opatrzno嗆 da豉 nam rycerza — Wodza, kt鏎ego sam B鏬 nama軼i na piastuna i str騜a honoru Polski, a wy軼ie go odarli ze czci i wiary i my郵eli軼ie, 瞠 wam si uda pogrzeba cnot na wieki a bezprawie uwieczni. Lecz nar鏚 i armia oceni造 was nale篡cie i da造 odpraw i nauk, oby raz na zawsze. Wy軼ie my郵eli, 瞠 Polska dzisiejsza to wy — pra豉ci, purpuraci, darmozjady, karierowicze i pasibrzuchy. — Grubo軼ie si pomylili. Rokosz Marsza趾a Pi連udskiego to poryw ducha prawdziwie polskiego przeciw bezprawiu i gangrenie, jaka si w瘸r豉 w 篡wy organizm Polski zmartwychwsta貫j".

24 pa寮ziernika 1926 pisa: „ma nasz ko軼i馧 patrona i opiekuna politycznego, kt鏎ym jest W鏚z Narodu Polskiego J霩ef Pi連udski".

Kilka tygodni po przewrocie ma miejsce zagadkowe po陰czenie si Huszny z ko軼io貫m prawos豉wnym. Pisze si czasami, 瞠 by這 to przej軼ia na prawos豉wie, co jest nieporozumieniem. Umowa po陰czenia si zastrzega豉 bowiem zachowanie specyfiki ko軼io豉 polskiego, w陰cznie z jego mesjanizmem i obrz康kiem (dzi zwanym 豉ci雟kim, dawniej heretyckim - bo na polski prze這穎nym). Sam Huszno twierdzi, 瞠 zrobi to jedynie po to, by m鏂 dokona legalizacji. Co podobnego, jak cz瘰te w闚czas zmiany wyznania dla legalizacji nowego ma鹵e雟twa. W li軼ie do ksi璠za polskokatolickiego Huszno pisa: „Podkre郵am, 瞠 z naszej strony nie jest to przej軼ie na prawos豉wie, lecz przeprowadzenie legalizacji pod firm Polskiego Autokefalicznego Ko軼io豉 Prawos豉wnego".

Wiele jednak wskazuje na to, 瞠 zamys造 towarzysz帷e tej operacji by造 daleko ambitniejsze i do嗆 軼i郵e zwi您ane z polityk sanacyjn. Spraw t szeroko opisa Mieczys豉w Skrudlik, by造 pracownik polskiego wywiadu, zwi您any z endecj, pt. Sojusz obozu 'sanacji moralnej' z sekciarstwem. Sprawa Andrzeja Huszny.

By m鏂 zrealizowa projekt federacji 鈔odkowoeuropejskiej, Polska musia豉 znale潭 wsp鏊ny j瞛yk z narodami w wi瘯szo軼i prawos豉wnymi. Na skutek dotychczasowej konfrontacyjnej polityki wyznaniowej, w narodach 鈔odkowoeuropejskich Polska nie mog豉 mie dobrych notowa. By za豉godzi te napi璚ia sanacja musia豉 pozyska dla swojej sprawy polsk autokefali prawos豉wn. Nie mog豉 Polska przewodzi mniejszym narodom s這wia雟kim Europy 字odkowej nie maj帷 uporz康kowanych relacji z krajowym prawos豉wiem. Poprzez wej軼ie Huszny do prawos豉wia, Pi連udski zyskiwa tam de facto swojego cz這wieka. Rz康 sanacyjny by wi璚 zainteresowany w umocnieniu Huszny w ko軼iele prawos豉wnym. Dla realizacji projektu Pi連udskiego nowa polityka religijna mia豉 kluczowe znaczenie, o czym 鈍iadczy przeniesienie departamentu wyzna z ministerstwa wyzna i o鈍iaty pod bezpo鈔edni nadz鏎 Pi連udskiego jako premiera.

W li軼ie do kap豉na polskokatolickiego Huszna pisa: „Wczoraj wr鏂i貫m z Warszawy, by貫m wzywany do Min. Wyzna Religijnych i us造sza貫m takie zdanie: 篡czeniem naszym i polskiej pa雟twowo軼i jest, aby軼ie utworzyli jak najwi璚ej parafii, mieli swego Biskupa, w豉sny Konsystorz i 瞠by mi璠zy Wami walki nie by這. W przeciwnym razie b璠ziecie si po瞠ra wzajemnie, nam przysporzycie k這potu a trzeci b璠zie si 鄉ia. (...) mamy przyrzeczon subwencj rz康ow". Owo zdanie Huszna us造sza od Kazimierza Okulicza, dyrektora Departamentu Wyzna rz康u majowego (wcze郾iej by redaktorem organu sanacji Kuriera Wile雟kiego, a po wojnie ministrem sprawiedliwo軼i rz康u RP na uchod廣twie)

Polskokatolicy odrzucili zaproszenie do wsp馧pracy i ujawnili list na 豉mach sympatyzuj帷ego z nimi socjalistycznego „Robotnika", z czego zrobi豉 si wielka afera (Gazeta Polska z 30.10.1926 pisa豉, 瞠 „walcz帷y z katolicyzmem rz康 Pi連udskiego rozpoczyna walk kulturaln w Polsce").

Inn postaw zaj瘭i mariawici, czyli drugie wyznanie narodowe, kt鏎e r闚nie g這si這 mesjanizm. Tak瞠 i oni gor帷o poparli zamach majowy: „Mariawici my郵, 瞠 czyn Marsza趾a Pi連udskiego dokonany w d. 12-14 maja, jest pochodzenia boskiego, to znaczy, 瞠 by on skutkiem nakazu wewn皻rznego, jaki Marsza貫k otrzyma od Boga". W „Jednodni闚ce mariawickiej" z 8 wrze郾ia 1926 r. jeden z dygnitarzy ko軼io豉 pisa:

„Dosz豉 do nas wiadomo嗆, 瞠 dnia 16 lipca spe軟i這 si w豉郾ie to, czego pragn瘭i鄉y, pisz帷 w Jednodni闚ce o potrzebie za這瞠nia u nas Ko軼io豉 prawdziwie katolickiego i narodowego. Za這瞠nia tego Ko軼io豉 dokona w豉郾ie ks. Andrzej Huszno. Niestety, nawet prasa ludowa nie rozumie wa積o軼i i korzy軼i tego aktu dla Polski. Nie rozumie ona, 瞠 stworzenie u nas i zjednoczenie Ko軼io豉 Narodowego w Polsce z Ko軼io貫m Prawos豉wnym na podstawach autonomicznych mo瞠 poci庵n望 za sob ca造 nar鏚 rosyjski i zjedna go dla Polski. Unia za Ko軼io豉 Prawos豉wnego z Rzymem, samemu tylko Rzymowi korzy嗆 by przynios豉, a nigdy Polsce. Natomiast unia religijna Ko軼io豉 Narodowego z Ko軼io貫m Prawos豉wnym, spowodowa mo瞠 to, co niegdy zapowiada jeden z pos堯w rosyjskich w pa雟twowej Dumie rosyjskiej, 瞠 Polska stan窸aby w闚czas na czele wszystkich S這wian; owszem, na czele wszystkich narod闚 鈍iata, jak to przewidywali nasi wielcy Wieszcze".

Zaraz potem 12-osobowa delegacja mariawicka uda豉 si z misj ekumeniczn adresowan do po逝dniowoeuropejskich ko軼io堯w prawos豉wnych: pierwszym by造 patriarchaty s這wia雟kie: Belgrad i Sofia, nast瘼nie Grecki Ko軼i馧 Prawos豉wny oraz patriarchaty w Konstantynopolu, Jerozolimie i Aleksandrii.

Z Intermarium Pi連udskiego jak wiadomo nic nie wysz這 i w swej polityce zagranicznej Polska wyl康owa豉 ostatecznie w papierowym sojuszu z Angli i Francj. Jedn z istotnych przyczyn fiaska tej polityki by這 fiasko polityki religijnej. A za fiasko nie tyle odpowiada on sam, co 鈔odowiska endecko-katolickie. Przeciwko wej軼iu Huszny do prawos豉wia wszystkie gazety ko軼ielne oraz endeckie rozp皻a造 wielk kampani, robi帷 wszystko, co w ich mocy, by sk堯ci prawos豉wnych z Huszn i sanacj. Czynnie w tym dziele wspierane przez pras lewicow (kt鏎a kibicowa豉 ameryka雟kim polskokatolikom). Wykorzystuj帷 ujawnione poparcie, jakiego rz康 udziela Husznie, wykreowano to jako spisek maj帷y na celu rozbicie prawos豉wia w Polsce oraz polonizacj mniejszo軼i ukrai雟kiej, bia這ruskiej i rosyjskiej. Z punktu widzenia Mi璠zymorza by to oczywi軼ie zarzut niedorzeczny, przeciwskuteczny. W kontek軼ie nasilaj帷ej si walki bolszewickiej z prawos豉wiem, gdyby Polska wyst徙i豉 jako protektor wolno軼i wyznania dla wschodnich mniejszo軼i, mia豉by otwart drog do uznania przyw鏚ztwa w鈔鏚 narod闚 s這wia雟kich, co mia這by politycznie wybitne skutki. Sta這 to jednak w ewidentnej sprzeczno軼i z polityk rzymsk, kt鏎a jako podstawowy warunek ekspansji Polski w kierunku wschodnim stawia豉 konwersj religijn na rzymski katolicyzm. Kampania prasowa przeciwko Husznie odnios豉 sw鎩 skutek. Prawos豉wni uznali go za agenta gry sanacji przeciwko prawos豉wiu i stracili do zaufanie i zosta zmarginalizowany.

Nie burzy starego domu, dop鏦i nowy niegotowy

Przed 鄉ierci Huszno pojedna si z Ko軼io貫m i zosta pochowany jako katolik. Zmar 4 czerwca 1939. W jego pogrzebie wzi窸o udzia 10 tys. ludzi.

Przez przedwojenne 鈔odowiska katolickie zwalczany by bezpardonowo, cho nie by on bezwzgl璠nym antykleryka貫m. Chwali papie瘸 Leona XIII za jego polityk spo貫czn. W nr 1 swojego pisma przyznawa, 瞠 to w ko軼iele rzymskim jest zachowany depozyt prawdy, kt鏎ego jednak nie potrafi wyt逝maczy: „Ko軼i馧 rzymski jest pedantycznym konserwatorem prawd odwiecznych i wiecznych (za co mu si nale篡 uznanie), cho wielu z nich nie rozumie i nie umie wyt逝maczy, usi逝j帷 za t逝maczy, rzekomo nieomylnie, ludzi tylko gorszy".

W nr 6/1925 pisa: "瞠by鄉y nie nawracali nikogo wybrykami kleru rzymsko-polskiego jego pych, chciwo軼i, politykomani, bo to nie jest aposto這wanie, ale pospolita i tania demagogia, z kt鏎 daleko nie zajdzie. Pami皻ajmy o tym, aby nie burzy starego domu, dop鏦i nowego nie mamy wyko鎍zonego. Domem tym starym jest ko軼i馧 rzymsko-katolicki, a nasze domy s dopiero zacz皻e i co z nich wyjdzie — niewiadomo. Buduj帷 si w nowy ko軼i馧 polski, miejmy na uwadze nie siebie, ale dobro narodu i ludzko軼i, ale chwa喚 Bo膨!"

Pr鏏a zmiany Polski wbrew ko軼io這wi rzymskiemu zako鎍zy豉 si zupe軟ym fiaskiem. Huszno wr鏂i do Ko軼io豉, ale i Ko軼i馧 poszed po wojnie tam, gdzie by Huszno. Dzi ko軼i馧 rzymsko-polski bardziej bowiem jest podobny do ko軼io豉 polskiego Huszny ni do siebie samego sprzed wojny.

Data publikacji: 05-05-2018

<- Wr鵵 do dzia逝
Do g鏎y